Becayiş Şartları: 2026 Mevzuatı ve Kurum Bazlı Detaylı İnceleme

Becayişin gerçekleşmesi için karşılanması gereken şartlar, hem genel mevzuattan (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu) hem de bağlı bulunulan kurumun atama ve yer değiştirme yönetmeliğinden kaynaklanır. Genel şartlar tüm kurumlar için bağlayıcıdır; kurum bazlı şartlar ise mevzuatla idareye tanınmış takdir yetkisi çerçevesinde belirlenir.

1. Genel Şartlar (Tüm Kurumlar İçin)

1.1. Aynı kurumda görev yapma

Becayişin asli unsurudur. Aynı bakanlık, bağlı kuruluş veya kamu tüzel kişiliği bünyesinde olmak şarttır. Farklı kurumlara mensup personel arasında 657/73 uygulanmaz; bu durumda 657/74 (kurumlar arası nakil) gündeme gelir.

1.2. Aynı kadro unvanı

Tarafların kadro unvanlarının özdeş olması gerekir. Bazı kurumlarda "aynı unvan" ifadesi geniş yorumlanırken (örneğin tüm hemşire branşları), bazılarında dar yorumlanır (örneğin yalnızca aynı branşta öğretmenler).

1.3. Aynı sınıf ve derece

657/36 kapsamındaki hizmet sınıfları aynı olmalı; kadro derecesinin de aynı veya bir alt-üst farkla ilişkilendirilebilir olması beklenir. Kadro derecesi farklı olan iki personel için bazı kurumlar talebi reddedebilir.

1.4. Karşılıklı muvafakat

Her iki memurun da becayiş talebine yazılı muvafakatleri alınır. Tek taraflı talep değerlendirmeye alınmaz; ileri tarihli muvafakatler genel olarak işlem görmez.

1.5. Yetkili amir onayı

Yetkili amir tarafından uygun görülmesi şarttır. Onay süreci kurumdan kuruma değişen idari işleyişe tabidir; PDC, norm kadro ve hizmetin gereği gibi yürütülmesi ilkeleri esas alınır.

1.6. Disiplin durumu

Hakkında devam eden idari soruşturma veya disiplin cezası bulunan personelin becayiş talepleri çoğu kurum tarafından reddedilmektedir. Adli sicil temiz olmalı, görevden uzaklaştırma kararı bulunmamalıdır.

2. Sağlık Bakanlığı Becayiş Şartları

Sağlık Bakanlığı, becayişin en sık uygulandığı kurumların başında gelir. Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca işlem yapılır. Yönetmelikte 2025 yılında yapılan değişiklikle, iller her unvan ve branş için Personel Dağılım Cetveli (PDC) doluluk oranına göre A, B, C, D ve E hizmet grupları olarak beş gruba ayrılmaktadır: doluluk oranı en yüksek ilk 15 il A, ikinci 15 il B, üçüncü 21 il C, dördüncü 15 il D ve son 15 il E grubu olarak belirlenir.

• Hizmet bölgesi eşleşmesi: Aynı hizmet grubu (aynı A, B, C, D veya E) içindeki iller arasında, aynı unvan ve branşta, standardın uygun olması hâlinde becayiş yapılabilir.
• Branş eşleşmesi: Hemşirelik, ebelik, sağlık teknikerliği gibi alanlarda alt-branş düzeyinde uyum aranır (örneğin yoğun bakım hemşiresi ile yoğun bakım hemşiresi).
• Hizmet süresi: 2026 itibarıyla becayiş için "dönem şartı" kaldırılmıştır; ancak ilk göreve başlama tarihinden itibaren asgari fiili hizmet süresi (genelde 1 yıl) aranabilir.
• PDC dengesi: Talep edilen birim PDC açısından eksik, mevcut birim ise fazla ise süreç hızlı işler; tersi durumda ret olasılığı yükselir.
• Stratejik personel: 4924 sayılı Kanun kapsamındaki sözleşmeli personel de becayiş hakkına sahiptir.
• Eş durumu önceliği: Madde 73'e dayanan becayiş ile Madde 72 kapsamındaki aile birliği talepleri, gerektiğinde birlikte değerlendirilir.

3. Milli Eğitim Bakanlığı Becayiş Şartları

MEB'de becayiş, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenlerinin Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği çerçevesinde, takvimi Personel Genel Müdürlüğü tarafından önceden duyurulan dönemlerde gerçekleştirilir. Yıl içinde her zaman değil, belirli pencerelerde başvuru kabul edilir.

• Branş eşleşmesi: Aynı alanda öğretmen olma şartı kesindir (sınıf öğretmeni – sınıf öğretmeni; matematik – matematik).
• Norm kadro: Tarafların atanmak istediği okullarda boş norm bulunması gerekir.
• İl içi vs. iller arası: Yönetmelikte ayrı dönemlerde iki tür becayiş için takvim yayımlanır.
• Asgari hizmet süresi: İl içi yer değiştirme için bulunulan eğitim kurumunda 30 Eylül itibarıyla en az 3 yıl çalışmış olmak gerekir.
• 3+1 sistemi: Sözleşmeli statüde 3 yılını doldurup kadroya geçen öğretmenler, kadroya geçtikten sonra 1 yıl daha çalıştıktan sonra iller arası tayin hakkı kazanır.
• Performans değerlendirme: Görev yaptığı okulda olumsuz değerlendirme bulunmaması beklenir.

4. Adalet Bakanlığı Becayiş Şartları

Adalet Bakanlığı bünyesinde zabıt katibi, infaz koruma memuru, mübaşir gibi unvanlarda çalışan personel için becayiş, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği esaslarına göre yürütülür.

• Aynı unvan: Zabıt katibi – zabıt katibi, infaz memuru – infaz memuru gibi.
• Hizmet süresi: Genelde 1 yıl asgari fiili çalışma şartı.
• Adli sicil ve disiplin: Temiz sicil ve disiplin cezası bulunmaması.
• İlgili Adalet Komisyonu'nun uygun görüşü.

5. Diğer Kurumlar

5.1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Sosyal çalışmacı, çocuk gelişimi uzmanı, psikolog gibi unvanlarda becayiş mümkündür. İl müdürlüğü kanalıyla başvuru yapılır.

5.2. Tarım ve Orman Bakanlığı

Mühendis, tekniker, veteriner ve idari personel arasında becayiş yapılabilir. Bölge müdürlükleri arası geçişlerde ayrı düzenleme bulunabilir.

5.3. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

Şehir plancısı, mimar, mühendis kadrolarında becayiş, il müdürlüğü çapında veya merkez teşkilatına göre düzenlenir.

5.4. Üniversiteler

Üniversitelerin idari ve teknik personeli (memur, bilgisayar işletmeni, tekniker) arasında 73. madde kapsamında becayiş mümkündür. Akademik personel (öğretim üyesi, araştırma görevlisi) için 2547 sayılı Kanun'un ayrı hükümleri uygulanır; karşılıklı yer değiştirme akademik personel için aynı maddeyle düzenlenmemiştir.

6. Hizmet Süresi Hesabı

Asgari hizmet süresi şartı, becayiş başvurularında en sık tartışma konusu olan unsurdur. Kurum mevzuatına göre hesap şu şekilde yapılır:

• İlk göreve başlama tarihinden itibaren geçen süre (memuriyete giriş)
• Hâlihazırda görev yapılan ildeki fiili hizmet süresi (genelde 1 yıl)
• Askerlik dönemi bazı kurumlarda hizmet süresine dahil edilir, bazılarında edilmez
• Ücretsiz izin dönemleri çoğu kurumda hizmet süresine dahil edilmez
• Önceki memuriyet dönemleri (kurumlar arası geçişlerde) ayrı değerlendirilir

7. Reddedilme Sebepleri

Becayiş başvurusunun reddedilmesine en sık yol açan durumlar şunlardır:

1. Hizmetin gereği (PDC dengesi, norm kadro açığı)
2. Disiplin işleminin devam etmesi
3. Asgari hizmet süresinin dolmamış olması
4. Stratejik personel statüsü (kritik branşlarda yer değiştirme kısıtı)
5. Karşı tarafın muvafakatinin alınmaması veya geri çekilmesi
6. Kadro derecesi uyumsuzluğu
7. Branş veya alan eşleşmesinin sağlanmaması

8. Sonuç

Becayiş şartları, 657 sayılı Kanun'un 73. maddesindeki temel ilkelerin üzerine kurum yönetmelikleri ve idari uygulamalar ile şekillenir. Şartların doğru biçimde değerlendirilmesi, başarılı bir becayiş süreci için ön koşuldur. Eşleşmeden önce her iki tarafın da hem genel hem de kurum bazlı şartları taşıdığının teyit edilmesi gerekir.